Portföy stres testi nasıl hazırlanır?
Stres testi geleceği tahmin etmek için değil, portföyün hangi koşulda zorlanacağını önceden görmek için kullanılır. İyi bir senaryo tek bir fiyat düşüşünü değil, fiyat, kur, likidite ve nakit akışının aynı anda nasıl değiştiğini sorar.
Senaryoyu tek değişkene indirgemeyin
Endeksin yüzde 20 düştüğü bir senaryoda tüm hisselerin aynı oranda düşeceğini varsaymak kolaydır, fakat gerçek portföy etkisi sektör, beta, kur, borç ve likiditeye göre değişir. Senaryoya en az iki eşlik eden değişken ekleyin: faiz artışı, TL değer kaybı, emtia fiyatı veya işlem hacmi daralması gibi.
Senaryoları temel, olumsuz ve ağır stres olarak üç seviyeye ayırabilirsiniz. Her seviyenin olasılık tahmini değil, yönetim amacı taşıdığını açıkça yazın.
Pozisyon bazında duyarlılık çıkarın
Her pozisyon için fiyat düşüşü, kur, faiz ve likidite duyarlılığını kabaca puanlayın. İhracatçı ile ithalatçı, sabit faizli borç taşıyan ile net nakit şirketi, yüksek hacimli ile dar piyasadaki hisse aynı şoku farklı yaşar.
Fonlarda da içeriği dikkate alın. Fonun etiketi, portföydeki gerçek hisse, tahvil, döviz veya altın riskinin yerini tutmaz. Güncel portföy dağılımı değişebileceği için stres testinin tarihini belirtin.
Likidite ve nakit ihtiyacını ekleyin
Portföy değeri düşerken nakit ihtiyacı doğarsa, zararda satış yapmak zorunda kalabilirsiniz. Stres testinde yalnızca teorik değer kaybını değil, pozisyonu kaç günde ve ne kadar spread ile kapatabileceğinizi de düşünün.
Nakit oranı, vadesi yaklaşan ödemeler, kredi teminatı ve düzenli katkı planı stresin yönetilebilir olup olmadığını değiştirir. Portföyün değer kaybı kadar, yatırımcının o dönemde satışa zorlanıp zorlanmayacağı da ölçülmelidir.
Sonucu eylem planına bağlayın
Stres testinin çıktısı “portföy şu kadar düşebilir” cümlesinde bitmemeli. Hangi pozisyonun ağırlığı azaltılacak, hangi nakit seviyesi korunacak, hangi koşulda yeniden dengeleme yapılacak ve hangi karar ertelenecek? Bu sorulara önceden cevap verin.
Senaryoyu gerçekleşme sonrası da inceleyin. Tahminin tutup tutmadığından çok, hangi varsayımın çalışmadığını ve portföyün hangi riskinin beklenenden büyük olduğunu öğrenmeye çalışın. Böylece bir sonraki test daha gerçekçi olur.
Akılda kalması gerekenler
- Stres testini endeks düşüşüyle sınırlamayıp kur, faiz, likidite ve nakit ihtiyacını ekleyin.
- Pozisyonları sektör, borç, kur ve işlem hacmi duyarlılığıyla ayrı ayrı değerlendirin.
- Her senaryoyu ağırlık, nakit ve yeniden dengeleme kararı içeren bir eylem planına bağlayın.
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir. Verileri şirketin güncel KAP bildirimleri ve resmi belgeleriyle doğrulayın.